على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1091
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دجال خروج مىكند . و جزة من الليل اى قطعة من الليل . جزة ( jezzat ) ا . ع . پشم بريده و بر هم پيچيده . ج : جزات و جزز . و پشم بريدهء ميش كه به پشم ديگر مخلوط نباشد و پشم گوسپند كه در هر سال ببرند و يا آنكه بعد بريدن باستعمال نيامده باشد و ازين جاست كه مرد كلان ريش را گويند كانه عاض على جزة . جزتن ( joz - tan ) ا . پ . هر عضوى از اعضاى بدن كه جزئى از تن است . جزجز ( jez - jaz ) و ( jez - jez ) ا . پ . صداى ديگ هنگام گوشت و دنبه و يا جز آن بريان كردن . جزجزة ( jezjezat ) ا . ع . گوى رنگين از پشم . و پارهاى از پشم كه بر هودج آويزند . جزح ( jazh ) ا . ع . عطيه و دهش . جزح ( jazh ) م . ع . جزح فلان جزحا ( از باب فتح ) : از پى كار خود رفت فلان . و جزح فلانا : عطاى بزرگ بخشيد فلان را و يا بخشش كرد بفلان بدون مشورت از كسى . و جزح له من ماله جزحة : بخشيد مر او را پارهاى از مال خويش . و جزح الظبى : در جاى باش خود در آمد آهو . و جزح الشجر : زد بر آن درخت تا برگش بريزد . جزح ( jazah ) و ( jazeh ) ص . ع . غلام جزح : كودكى كه نظر كند و زيركى نمايد . و كذا غلام جزح . جزحة ( jazhat ) ا . ع . جزح له من ماله جزحة اى قطع له من ماله قطعة . مر . جزح . جزد ( jazd ) و ( jozd ) ا . پ . جانورى شبيه بملخ كه در سبزه زارها بانگ و آواز دراز كند . جزدان ( joz - d n ) ا . پ . جزكش و آلتى كه در آن جزوه گذارند . جزدر ( jazdar ) و ( jezdar ) و جزدره ( jazdare ) و ( jozdare ) و جزده ( jozde ) ا . پ . دنبهء برشته كرده . جزديده ( joz - dide ) ص . پ . نابينا . جزر ( jazr ) م . ع . جزر النخل جزرا و جزارا و جزارا ( از باب نصر و ضرب ) : بريد خوشهء خرما را از درخت خرما بن . و جزرت الجزور : كشتم شتر كشتنى را . و نيز جزر : ميوه باز كردن از درخت . و باز گشتن آب دريا - خلاف مد . و فرو شدن آب به زمين . و بريدن . و نيز جزر : انگبين چيدن از خانهء زنبوران عسل ( و الفعل من ضرب ) . و منه قول الحجاج لانس لا جزرنك جزر الضرب اى لاستا صلنك . جزر ( jazr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باز گشتن آب دريا - خلاف مد . جزر ( jazr ) ا خ . ع . نام موضعى در باديه و ناحيهاى در حلب . جزر ( jazar ) ا . ع . آداك و جزيره . و گوسپند فربه و جزر السباع : گوشتى كه ددان خورند يقال تركوهم جزرا : اذا قتلوهم . جزر ( jazar ) و ( jezar ) ا . ع . - مأخوذ از گزر فارسى و بمعنى آن . جزر ( jozor ) ع . ج . جزور . جزرات ( jozor t ) ع . ج . جزور . جزرة ( jazarat ) ا . ع . واحد جزر كه آداك و گوسپند فربه باشد . و واحد جزر و جزر يعنى يك گزر . و واحد جز و ريك گوسپند كشتنى . و ا خ . لقب شخصى . جزرس ( joz - ras ) ص . پ . صرفه جو و خانهدار . و زيرك و بافراست . و بخيل . جزرسى ( joz - rasi ) ا . پ . صرفه جوئى و خانه دارى . و رسائى و فراست . جزرو ( joz - rov ) ا . پ . جاى لازم و كنار آب . جزرى ( jazari ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بجزيرهء بين النهرين . جزز ( jazaz ) ا . ع . پشم و گياه بريده و فريز كرده شده و مانند آنها . جزز ( jezaz ) ع . ج . جزة . جزش ( jazec ) ا . پ . تغيير . و جزش و رمش : تغيير و تبديل . جزع ( jaz ' ) م . ع . جزع الوادى جزعا ( از باب فتح ) : بر پهنا بريد وادى را و يا عام است . و كذلك جزع الارض . جزع ( jaz ' ) و ( jez ' ) ا . ع . شبه پيسهء يمانى كه چشم را در سپيدى و سياهى بوى تشبيه دهند و مهرهء سليمانى گويند . جزع ( jez ' ) ا . ع . گشت وادى و خم آن . و ميانهء وادى و منقطع آن يا خم فراخ از وادى كه درختها روياند و يا آنجاى از وادى كه درخت نروياند و آنجا ريگ باشد . و محلهء قوم . و زمين بلند كه در پهلوى آن زمين هموار بوده باشد . و خانهء زنبور كه در وى شهد نهد . ج : اجزاع . و ا خ . نام دوده يكى بر جانب راست طايف و ديگرى بر جانب چپ آن . جزع ( joz ' ) ا . ع . زردچوبه . جزع ( joz ' ) و ( jaz ' ) ا . ع . آن چوب كه چرخ بر آن مىگردد . جزع ( jaza ' ) ا . ع . ناشكيبائى - ضد صبر . جزع ( jaza ' ) م . ع . جزع جزعا و جزوعا ( از باب سمع ) : ناشكيبائى كرد . جزع ( jaza ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فغان و فرياد و زارى و ناله و اندوه و بىصبرى و ناشكيبائى . جزع ( jaze ' ) و ( jazo ' ) ص . ع . ناشكيبا